In het radioprogramma Argos van vandaag werd aandacht besteed aan de zogenaamde namaakfondsen of lookalikes. Dit zijn goede doelen die bewust een grote gelijkenis met bestaande erkende organisaties zoeken. Hierbij gaat het om de naam, doelstelling, timing van campagnes etc. Erkende organisaties die hiervan last hebben, zoals KWF Kankerbestrijding, MS Research en het Diabetes Fonds, werden hierover geïnterviewd.

Ook de rol van brancheorganisatie VFI komt aan de orde. Wat is de feitelijke rol van VFI als het gaat om look-a-likes:

• VFI wil een speelveld waarin malafide organisaties geen kans krijgen;
• VFI kan in samenwerking met andere belangenorganisaties en toezichthouder, het CBF, via zelfregulering veel bereiken; maar een verbod op dit type organisaties kan niet door zelfregulering; daarvoor is samenwerking met de overheid nodig;
• Bij de uitwerking van recente afspraken met de overheid over een nieuw stelsel voor Toezicht en Verantwoording zal ook dit onderwerp worden meegenomen;
• VFI staat voor betrouwbare goededoelenorganisaties; de controle daarbij doet ze niet zelf maar wordt gedaan door het onafhankelijke CBF;
• VFI heeft destijds - rond 2000 - bij het CBF aangedrongen op een lookalike toets; die is ook ingevoerd; het CBF toetst bij keurmerkaanvragen op een te grote gelijkenis met bestaande organisaties die al een keurmerk hebben.

Daarnaast was in de uitzending oud-voorzitter van VFI Joop Daalmeijer aan het woord. Hij stelde terecht dat het belangrijk is dat de ‘rotte appels’ in de sector worden aangepakt. Dat de goededoelensector niet transparant zou willen zijn klopt niet met de feiten.

Transparantie is uitermate belangrijk voor goede doelen: donateurs hebben behoefte aan openheid. Ze willen – terecht- weten wat er met hun geld gebeurt. De goededoelensector heeft daarom het afgelopen decennium in samenwerking met de toezichthouder, het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) hard gewerkt aan verbeteringen op het gebied van transparantie. De sector is daardoor een van de meest transparante sectoren in Nederland geworden. Dat zien ook anderen. Zo noemt MVO Nederland VFI als een van de voorlopers op het gebied van transparantie bij brancheorganisaties.

Wat gebeurt er bij goede doelen op het gebied van transparantie?

• Er gelden al jaren richtlijnen voor het openbaar maken van allerlei gegevens.
• Er is een beloningsregeling opgesteld voor directeuren, alle leden van VFI houden zich hieraan. Ze leggen hierover verantwoording af in hun jaarverslag. VFI heeft vorig jaar het initiatief genomen om de directiesalarissen ook op internet te publiceren, zodat voor geïnteresseerden een toegankelijk overzicht bestaat van alle salarissen. CBF houdt toezicht op de uitvoering van de beloningsregeling.
• Sinds 1995 bestaat er een keurmerk voor goede doelen. Onderdeel hiervan is verantwoording volgens een formele richtlijn. Het keurmerk is gemoderniseerd in 2008.
• Sinds 2005 bestaat de Code Wijffels, die regels stelt voor goed bestuur, transparantie en verantwoording. De naleving van die code wordt sinds 2008 gecontroleerd door het CBF.
• Sinds 2004 bestaat er een VFI-richtlijn voor de verantwoording van reserves die goede doelen aanhouden. Deze richtlijn is vorig jaar vervangen door een richtlijn voor het gehele financiële beheer bij goede doelen.
• VFI is mede-initiator van de Transparantprijs voor het meest transparante jaarverslag.
• Transparantie is niet alleen voor VFI-leden van belang, maar de hele filantropische sector. Daarom zijn onlangs afspraken ondertekend met de overheid om te komen tot eensluidende afspraken over toezicht en verantwoording voor de hele filantropische sector. Er komt één keurmerk en één gedragscode. Via een portal-website worden gegevens van goede doelen voor iedereen zichtbaar. Dit moet ertoe leiden dat de hele sector hetzelfde hoge niveau van verantwoording en toezicht gaat hanteren als VFI-leden nu al doen.

Vragen en antwoorden over transparantie bij Goede Doelen:
Hoe ziet de beloningsregeling voor directeuren eruit?
VFI kent sinds 2005 een beloningsregeling voor directeuren. De beloningsregeling houdt rekening met de zwaarte van de functie (o.a. grootte en complexiteit van de organisatie). Het gemiddelde jaarsalaris van een directeur bedroeg in 2011 98.000 euro. Dit bedrag is ruim onder de maximumnorm van 158.000 euro die in de beloningsregeling van VFI is vastgelegd. Deze regeling is gebaseerd op de – door de commissie Wijffels opgestelde – Code Goed Bestuur voor goede doelen. Het maximumsalaris is afgeleid van het destijds voor rijksambtenaren geadviseerde maximum. De beloningsregeling van VFI is vorig jaar aangescherpt, waarbij onder meer de hoogte van de vertrekvergoeding is gemaximeerd. Ook is vastgelegd dat het Centraal Bureau Fondsenwerving toezicht gaat houden op de verantwoording van de beloningsregeling in de jaarverslagen.
De beloningsregeling van VFI beslaat vier componenten: het bruto-jaarsalaris, vakantiegeld, eindejaarsuitkering en variabele beloning, samen het jaarinkomen. Sinds 2010 zijn de normbedragen bevroren.

Waarom is de organisatie Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WKOF) nog VFI-lid, hen is het CBF-keurmerk ontnomen?
Dat klopt, CBF heeft bij het Wereld Kanker Onderzoek Fonds het keurmerk niet verlengd. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds is tegen deze beslissing in beroep gegaan bij het CBF. VFI wacht de uitkomst van deze beroepszaak af. Als na de beroepszaak vast komt te staan dat het keurmerk terecht niet is verlengd, is VFI-lidmaatschap uiteraard niet meer mogelijk.